Tweede voortgangsrapportage (maart 2025) in een notendop
Het Nederlandse stroomnet loopt over. Het Landelijk Actieprogramma Netcongestie (LAN) bundelt sinds 2022 de krachten van netbeheerders, overheden, toezichthouder en marktpartijen om dat file-probleem op het net weg te werken. In maart 2025 verscheen de tweede voortgangsrapportage. Hieronder lees je in gewoon Nederlands wat er gebeurt – én hoe nieuwe contracten en tarieven jou kunnen helpen (of raken).
Wat is het LAN?
Het LAN werkt langs drie sporen: Sneller bouwen (meer kabels en stations), Beter benutten (slimmer omgaan met het net) en Slimmer inzicht (open data voor iedereen). Die aanpak is nodig omdat de vraag naar elektriciteit sneller stijgt dan de uitbreiding van het net kan bijhouden – met wachtlijsten tot gevolg.
1 | Sneller bouwen – meer koper in de grond
- 251 uitbreidingsprojecten in het hoogspanningsnet; 71 daarvan worden al gebouwd .
- In 2024 kwamen 2 419 nieuwe wijktransformatorhuisjes bij; tot 2050 zijn er 50 000+ extra nodig .
2 | Nieuw: flexibele contracten en slimme tarieven
Het LAN doet meer dan graafmachines sturen. Het introduceert nieuwe spelregels waarmee je sneller of goedkoper toegang kunt krijgen tot stroom – mits je flexibel bent.
a. Parttime-stroom: het tijdsduurgebonden contract
Denk aan een treinabonnement dat 85 % van de dag geldig is. Bij dit tijdsduurgebonden contract garandeert de netbeheerder je transportcapaciteit tijdens 85 % van de uren. In de overige 15 % mag hij je vermogen tijdelijk afknijpen om pieken op te vangen. Omdat jij helpt het net te ontlasten, krijg je tot 50 % korting op het nettarief. Geschikt voor grote batterijen of bedrijfsprocessen die even kunnen pauzeren. Het eerste contract is al afgesloten in 2024 .
b. Slimme uurprijzen: het Time-of-Use-tarief
Sinds 1 januari 2025 betalen grootverbruikers op het landelijke net een uurprijs: duurder tijdens spitsuren, goedkoper in de luwte. Zo loont het om productie of laden te verschuiven naar daluren. Voor de regionale netten staat eenzelfde systeem gepland vanaf 2027 . Kortom: wie kan schuiven met zijn verbruik, bespaart geld én maakt ruimte vrij op het net.
c. Hulp op maat: de Flex-e-subsidie
Veel bedrijven zien wel kansen om flexibeler te worden, maar weten niet hoe of missen investeringsbudget. De nieuwe Flex-e-regeling (opening 1 april 2025) vergoedt:
- een scan die laat zien waar je flexibel kunt zijn;
- een haalbaarheidsstudie voor concrete oplossingen;
- een deel van de investering in hardware of software om daadwerkelijk te schakelen.
3 | Waarom dit nodig is
De wachtlijst voor grootverbruikers groeit nog steeds: 11 922 aanvragen om in te voeden en 8 440 om af te nemen stonden eind 2024 in de rij . Elke megawatt die jij verplaatst uit de spits maakt ruimte voor een ander – en verkort dus die rij.
4 | Data en transparantie
De landelijke capaciteitskaart laat inmiddels per gebied zien waar het net vol zit, welke uitbreidingen gepland zijn en wanneer ze klaar zijn. Voor huishoudens is er de Stroomnetchecker op postcode-niveau .
Wat kun je hiermee?
Voor bedrijven en instellingen
- Kijk eerst op de capaciteitskaart of Stroomnetchecker voordat je een nieuwe aansluiting of uitbreiding plant.
- Overweeg een tijdsduurgebonden contract als je processen kunt pauzeren of een back-up hebt.
- Gebruik de Flex-e-subsidie om uit te zoeken hoe en wanneer je verbruik kunt verschuiven.
Voor gemeenten & netbeheerders
- Versoepelde vergunningprocedures en een expertpool versnellen bouwprojecten, maar personeelsschaarste blijft een risico.
- Transparante wachtrijdata en slimme tarifering helpen om maatschappelijk urgente projecten voorrang te geven.
Conclusie
Het LAN boekt vooruitgang: er wordt meer gebouwd én er komen praktische tools om de bestaande capaciteit beter te delen. Maar het net blijft voorlopig krap. Flexibiliteit is geen buzzword meer, maar bittere noodzaak.